Het grootste voordeel van je eerste huis kopen is dat je maandlasten vermogen opbouwen in plaats van verdwijnen bij een verhuurder. Daar komt nog bij dat starters van 18 tot en met 34 jaar geen overdrachtsbelasting betalen (0% in plaats van 2%) op een woning tot 555.000 euro, dat de hypotheekrente aftrekbaar is en dat je met NHG een lagere rente én een vangnet krijgt. De keerzijde: kopen kost wél eigen geld vooraf, en het onderhoud en risico zijn voortaan van jou. Hieronder zetten we beide kanten eerlijk op een rij, met de cijfers van 2026 erbij.
Eerst de eerlijke kanttekening: kopen kost geld vooraf
Voordat we de voordelen opsommen, het belangrijkste voorbehoud: kopen is geen gratis upgrade van huren. Je hebt eigen geld nodig voor de kosten koper, want die mag je niet meefinancieren in je hypotheek. Reken op ongeveer:
- Notaris: gemiddeld zo'n 1.800 euro voor een woning rond 400.000 euro mét hypotheek (leveringsakte, hypotheekakte en kadaster samen).
- Hypotheekadvies en bemiddeling: 2.500 tot 3.500 euro.
- Taxatie voor de financiering: 500 tot 800 euro.
- NHG-borgtochtprovisie (als je die gebruikt): 0,4% van de hypotheek, bij 400.000 euro dus 1.600 euro.
- Optioneel een aankoopmakelaar: grofweg 2.500 tot 4.000 euro, of 1 tot 2% van de koopsom.
Daarnaast draag je vanaf de sleuteloverdracht zelf het onderhoud, de verzekeringen en het risico als de markt daalt. Een verhuurder die de cv-ketel vervangt is er niet meer. Dit is informatie, geen financieel of fiscaal advies: laat je situatie altijd doorrekenen voordat je een bod uitbrengt. Met die nuance op tafel zijn de voordelen er niet minder om.
Je bouwt vermogen op in plaats van huur "weg te gooien"
Bij huren betaal je elke maand voor het gebruik van iemand anders woning. Dat geld is daarna weg. Bij een hypotheek bestaat je maandlast uit rente (de prijs van het lenen) én aflossing. Dat aflossingsdeel is geen kostenpost, maar sparen: je schuld daalt en je eigendom in het huis groeit. Na dertig jaar is een annuïteitenhypotheek volledig afgelost en woon je in een huis dat van jou is.
En de huren zijn fors opgelopen. In onze eerdere analyse van het huur- en koopaanbod kwam de kernboodschap helder naar voren: huren is nergens in Nederland een duidelijk goedkoper alternatief geworden. Juist in de steden waar de huren het hoogst zijn, is kopen relatief vaak het gunstigst, simpelweg omdat de huurprijzen daar zo zijn doorgeschoten. Wie maand na maand een hoge huur betaalt, ziet die rekensom vaak in het voordeel van kopen uitvallen.
Hoeveel scheelt de startersvrijstelling op de overdrachtsbelasting?
Dit is misschien wel het concreetste financiële voordeel voor starters. Wie 18 tot en met 34 jaar is, zelf in de woning gaat wonen en de vrijstelling niet eerder heeft gebruikt, betaalt 0% overdrachtsbelasting op een woning tot 555.000 euro. Je legt daarvoor bij de notaris een korte verklaring af.
Het standaardtarief voor eigen bewoning is 2%. Op een huis van 400.000 euro is dat 8.000 euro die je dankzij de vrijstelling niet hoeft te betalen. Bij 470.000 euro, de landelijke mediane vraagprijs in ons eigen woningaanbod, scheelt het 9.400 euro. Dat is geld dat je anders bovenop je eigen inbreng had moeten leggen. Beleggers die niet zelf gaan wonen betalen sinds 1 januari 2026 juist 8%, wat het verschil voor starters extra duidelijk maakt.
Wat levert de hypotheekrenteaftrek op?
De rente die je over je hypotheek betaalt, mag je aftrekken van je inkomstenbelasting, mits je een annuïteiten- of lineaire hypotheek aflost. Daardoor zijn je netto maandlasten lager dan de bruto rente doet vermoeden. Daarbovenop is een deel van de eenmalige aankoopkosten aftrekbaar: het hypotheekadvies, de NHG-provisie, de hypotheekakte met bijbehorende kadasterkosten en de taxatie voor je financiering.
Niet alles is aftrekbaar, om teleurstelling te voorkomen: de overdrachtsbelasting, de leveringsakte, de makelaarscourtage en een bouwkundige keuring vallen erbuiten. Maar de aftrekbare posten samen verzachten de drempel van de kosten koper een stuk.
NHG: lagere rente en een vangnet
De Nationale Hypotheek Garantie is in 2026 mogelijk tot een koopsom van 470.000 euro, of 498.200 euro als je investeert in energiebesparende voorzieningen. Je betaalt eenmalig 0,4% van het hypotheekbedrag aan borgtochtprovisie (de 1.600 euro uit het rijtje hierboven), en die kosten zijn aftrekbaar.
Daar staan twee voordelen tegenover. Ten eerste een rentekorting: banken zien minder risico, dus je krijgt een lagere rente dan zonder NHG. Ten tweede een vangnet. Raak je buiten je schuld in de problemen, bijvoorbeeld door werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of scheiding, en moet je de woning met verlies verkopen, dan kan NHG de restschuld onder voorwaarden kwijtschelden. Voor een starter die net begint is dat een waardevolle bodem onder het risico.
Voorspelbare maandlasten en je eigen plek
Een huurprijs gaat in de vrije sector vrijwel elk jaar omhoog. Een koopwoning met een rente die je vastzet, doet dat niet. De hypotheekrente lag in juni 2026 voor tien jaar vast met NHG rond de 4%. Zet je die rente bijvoorbeeld tien of twintig jaar vast, dan weet je voor die hele periode precies wat je rente- en aflossingsdeel zijn. Geen jaarlijkse huurverhoging, geen verrassingen.
Even grof gerekend: bij een hypotheek van 400.000 euro en een rente van rond de 4% kom je op grofweg 1.900 euro bruto per maand voor een annuïteitenhypotheek over dertig jaar, waarvan een groeiend deel aflossing is. Netto valt dat lager uit door de renteaftrek. Dit is een ruwe indicatie, geen offerte: je eigen rente, inkomen en looptijd bepalen het echte bedrag.
Niet alles is in euro's uit te drukken. In een koopwoning bepaal je zelf of je een muur doorbreekt, de keuken vervangt, zonnepanelen legt of een hond neemt. Geen verhuurder die toestemming moet geven, geen contract dat na een paar jaar afloopt, geen onzekerheid of je volgend jaar nog mag blijven. Die zekerheid en vrijheid wegen voor veel starters net zo zwaar als de cijfers.
Waar is het voor starters relatief haalbaar?
De landelijke mediane vraagprijs in ons eigen woningaanbod is 470.000 euro, met een mediaan van ongeveer 4.300 euro per vierkante meter. Maar er zijn flinke verschillen per stad, en juist een aantal grotere steden buiten de Randstad is voor starters relatief betaalbaar. Een paar mediane vraagprijzen uit ons actuele aanbod:
- Groningen: mediaan 325.000 euro, ruim binnen de startersvrijstelling én de NHG-grens.
- Enschede: mediaan 375.000 euro.
- Tilburg: mediaan 400.000 euro.
- Nijmegen: mediaan 413.000 euro.
- Arnhem: mediaan 419.000 euro.
In deze steden valt een groot deel van het aanbod onder de 470.000 euro NHG-grens en ruim onder de 555.000 euro van de startersvrijstelling. Dat betekent: 0% overdrachtsbelasting, een lagere rente via NHG en een vangnet, allemaal tegelijk. Ter vergelijking: in Utrecht (mediaan 510.000 euro) en Amsterdam (mediaan 595.000 euro) valt veel aanbod boven die grenzen, waardoor je een deel van de voordelen misloopt.
Hulp van ouders: wat mag er belastingvrij?
Veel starters krijgen een steuntje van hun ouders voor de inbreng. In 2026 mogen ouders jaarlijks 6.908 euro belastingvrij schenken, en eenmalig 33.129 euro aan een kind tussen de 18 en 40 jaar, vrij te besteden. Let op: de oude verhoogde schenkvrijstelling voor de eigen woning (de "jubelton") bestaat sinds 2024 niet meer. Reken er dus niet op.
De afweging in het kort
Kopen vraagt eigen geld vooraf en je draagt voortaan zelf het onderhoud en het risico. Daar staan reële voordelen tegenover: je bouwt vermogen op in plaats van huur weg te geven, je betaalt als starter 0% overdrachtsbelasting tot 555.000 euro, je trekt de rente af, NHG geeft een lagere rente en een vangnet, en je maandlasten zijn met een vaste rente voorspelbaar. Plus de vrijheid van een eigen plek. Het is niet blind "kopen is altijd beter", maar voor wie de kosten koper kan opbrengen en een tijdje wil blijven, wegen de voordelen voor veel starters zwaar.
Op Buurtje.nl zie je per plaats het actuele koopaanbod, zodat je voor jouw stad zelf kunt nalopen wat haalbaar is en of je binnen de NHG- en startersgrenzen blijft.
Bron: eigen actueel woningaanbod op Buurtje.nl, mediane vraagprijzen. Vraagprijzen zijn geen transactieprijzen. Bedragen en regelingen volgens de stand van juni 2026.
